Dyskusje na temat sprawiedliwości podatkowej często krążą wokół poglądu, że najbogatsi Amerykanie nie płacą swojej „sprawiedliwej części”. Jednak bliższe przyjrzenie się liczbom ujawnia zaskakującą rzeczywistość: 1% najlepszych obywateli płaci już wyższą efektywną stawkę podatku dochodowego niż większość pozostałych Amerykanów. Samo wyrównanie szans poprzez obniżenie stawki do najniższych 75% nie zwiększy przychodów – a w rzeczywistości je zmniejszy.
Aktualny krajobraz podatkowy
Obecnie 1% największych podatników w USA płaci około 26% swoich dochodów w postaci podatków federalnych, po odliczeniach i ulgach. Jednocześnie dolne 75% płaci od 10% do 15%, a dolna połowa tylko 3–4%. Najwyższy 1% wpłacił do IRS około 860 miliardów dolarów w 2022 roku, co stanowi 40% wszystkich dochodów z podatku dochodowego od osób fizycznych.
Dlaczego dzwonienie nie ma znaczenia
Gdyby górny 1% został zmuszony do dorównania dolnym 75% przy stawce 15% lub 18%, dochody z podatków federalnych znacznie spadłyby. Jest to sprzeczne z konwencjonalną wiedzą na temat uczciwości podatkowej, ale wynika bezpośrednio ze sposobu, w jaki obecnie opodatkowuje się dochody. Głównym problemem nie jest sama stawka, ale co jest opodatkowane.
Luka w podatku kapitałowym
Prawdziwa frustracja stojąca za hasłem „podatkuj bogatych” polega na różnym traktowaniu rodzajów dochodów. Bogaci ludzie gromadzą bogactwo przede wszystkim poprzez inwestycje, które są opodatkowane według niższych stawek niż płace. Różnica ta oznacza, że inwestor płaci mniej zysków kapitałowych niż pracownik – wynagrodzenie.
Według szacunków ekonomicznych, zamknięcie tych luk i opodatkowanie dochodów z inwestycji na równi z płacami mogłoby wygenerować setki miliardów dolarów, potencjalnie przekraczając 1 bilion dolarów rocznie. Jest to znacznie ważniejsze źródło dochodów niż samo korygowanie stawek podatku dochodowego.
Nieprzewidywalność zmian w zachowaniu
Przewidywanie dokładnego wpływu zmian podatkowych jest trudne. Ludzie reagują na zachęty, a bogaci mają środki, aby dostosować swoje zachowania finansowe. Wyższe podatki mogłyby prowadzić do wyższych odliczeń, przepływów kapitału, a nawet emigracji, a wszystko to zmniejszyłoby dochód podlegający opodatkowaniu. Ekonomiści nie są zgodni co do tego, jak bardzo zmienią się dochody, co sprawia, że prognozy podatkowe są niepewne.
Głębsze spojrzenie na sprawiedliwość
Najważniejszym wnioskiem jest to, że sprawiedliwość podatkowa nie polega tylko na dopasowaniu wartości procentowych. Górny 1% płaci już wyższą efektywną stawkę podatku dochodowego. Prawdziwym problemem są nierówności strukturalne: preferencyjne opodatkowanie zysków kapitałowych, znaczne zwolnienia z podatku od nieruchomości oraz wyłączny dostęp do strategii zachowania bogactwa niedostępnych dla przeciętnego pracownika.
Mówienie o „opodatkowaniu bogatych” zwykle oznacza zamknięcie tych luk, a nie tylko dostosowanie procentowych stawek podatku dochodowego.
Droga do wyższych zysków nie polega jedynie na dostosowaniu stóp procentowych, ale na zasadniczej zmianie sposobu opodatkowania majątku. Jest to zadanie bardziej złożone niż zwykłe dostosowywanie wartości procentowych, ale właśnie w tym tkwi prawdziwa szansa.
