De sociale zekerheid is een publiek vangnet. Het beschermt u tegen specifieke economische tegenslagen. Denk aan ziekte. Ouderdom. Werkloosheid. Deelname is niet optioneel. Het is verplicht.
Dit systeem is een essentieel onderdeel van de sociale zekerheid. Mensen gebruiken de termen vaak door elkaar. Maar er zijn verschillende mechanismen in het spel.
Duitsland bouwde het eerste nationale raamwerk. Kanselier Otto von Bismarck duwde het erdoor. De ziektekostenverzekering kwam in 1883. De arbeidscompensatie volgde in 1884. De ouderdoms- en invaliditeitspensioenen kwamen in 1889.
Het verspreidde zich snel. Oostenrijk en Hongarije kopieerden het model. Europa debatteerde over de methode. Sommigen wilden vrijwillige, gesubsidieerde plannen. Anderen eisten dwang. Groot-Brittannië koos de verplichte route in 1911. Ze breidden deze in 1948 flink uit.
Tegen 1920 hadden het grootste deel van Europa en het westelijk halfrond deze programma’s overgenomen. De Verenigde Staten bleven achter. Staats- en lokale overheden verzorgden verzekeringen tot 1935. Dat veranderde met de Social Security Act.
Sindsdien bieden federale programma’s:
– Pensioen- en nabestaandenuitkeringen
– Gezondheidszorg voor 65-plussers
– Arbeidsongeschiktheidsverzekering
Deze programma’s verschillen sterk van particuliere verzekeringen. In de particuliere markt is uw uitbetaling strikt gebonden aan wat u heeft ingelegd. De sociale verzekeringen maken die koppeling los.
Bijdragen zijn verplicht. Maar ze komen uit meerdere bronnen. Jij betaalt. Je werkgever betaalt. De staat mag betalen.
Uitkeringen zijn niet louter actuarieel. Ze dienen sociale doelen. Sommige groepen ontvangen een uitkering zonder te voldoen aan de standaardbijdrageperioden. De uitkeringen stijgen vaak met de kosten van levensonderhoud. Dit verzwakt de directe correlatie tussen input en output.
De sociale verzekeringen zijn doorgaans zelffinancierend, waarbij de bijdragen voor dat doel in specifieke fondsen worden gestort.
Deze structuur onderscheidt het van andere overheidssteun. Welzijn vereist meestal een middelentoets. Je bewijst dat je arm bent. Sociale verzekeringen niet.
Uitbetalingen zijn gebaseerd op bijdragen, niet op behoefte. Hierdoor wordt het stigma weggenomen. Het wordt een recht. Je hebt het via het systeem verdiend.
In sommige landen bootst het model de prijsbepaling van particuliere risico’s na. Werkgevers met een laag ontslagpercentage betalen minder aan de werkloosheidsverzekering. Werkgevers met een hoog risico betalen meer. De kosten weerspiegelen het gevaar.
De financiering varieert enorm per locatie. Australië, Zweden en Denemarken hebben hoge staatskosten. Binnen landen verandert de verdeling per programma.
Denk eens aan de arbeidsongevallenverzekering. Vaak draagt de werkgever de volledige kosten.
Het systeem is een compromis. Het brengt individuele verantwoordelijkheid in evenwicht met collectieve bescherming. Het is geen liefdadigheid. Het is geen pure marktlogica. Het is een derde manier.
Waar gaat dit model naartoe? Het evenwicht tussen overheidsfinanciering en individuele bijdragen blijft een voortdurende spanning.
